Bức thư FIFA của Infantino: Chiêu trò tái cử hay động thái cải cách?

Berlin, ngày 22 tháng 9 năm 2026 – Nếu chỉ đọc bức thư mà Chủ tịch FIFA Gianni Infantino gửi tới 211 liên đoàn thành viên hôm 21/9, nhiều người có thể tưởng rằng ông đang muốn mở ra một kỷ nguyên minh bạch cho tổ chức quyền lực nhất bóng đá thế giới. Gần như trái ngược với hình ảnh của một nhà lãnh đạo đang bị các liên đoàn châu lục dồn ép, Infantino chọn ngôn ngữ hòa giải. Ông đề xuất một cuộc rà soát độc lập về quy trình ra quyết định của FIFA và hứa sẽ tổ chức các cuộc tham vấn với liên đoàn châu lục, hiệp hội thành viên và các bên liên quan. Nhưng tại Berlin, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Đức, ông Bernd Neuendorf, lập tức bác bỏ. Neuendorf không ngần ngại gọi bức thư là một mưu mẹ lộ liễu để tái đắc cử. Trong phát biểu với báo giới hôm 22/9, ông nói rằng FIFA về cơ bản đã nhận ra những thay đổi là cần thiết. Tuy nhiên, theo ông, Infantino chắc chắn không phải là người phù hợp để dẫn dắt một quá trình cải cách. Neuendorf còn nói rằng Infantino đã đánh mất toàn bộ sự tín nhiệm. Đây là một tuyên bố trực diện, không để lại khoảng trống ngoại giao. Thời điểm bức thư xuất hiện nói lên rất nhiều điều. Chỉ vài tháng trước, kế hoạch bán 20% cổ phần quyền thương mại của FIFA, bao gồm cả các kỳ World Cup, cho các nhà đầu tư tư nhân đã gây ra một cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng. Kế hoạch ban đầu được giới thiệu như một cách để tăng nguồn thu cho bóng đá toàn cầu. Vậy nhưng các liên đoàn châu lục lớn không hề được tham vấn. UEFA, Liên đoàn bóng đá châu Á và CONCACAF đều lên tiếng phản đối. Thậm chí đã có lời đe dọa tẩy chay. Cuối tháng 7, FIFA phải chôn kế hoạch này. Điều quan trọng không chỉ là kế hoạch thất bại, mà là cách nó thất bại. Infantino được mô tả là hành động đơn phương, không có bất kỳ giai đoạn tham vấn nào với các liên đoàn châu lục. Giới phê bình nói rằng ông đã không cho thấy sự thay đổi nào trong cách điều hành. Vì thế, bức thư mới, mang giọng điệu nhẹ nhàng hơn và khó tấn công hơn, đến vào lúc tương lai chính trị của người Thụy Sĩ đang bị đặt dấu hỏi lớn. Nội dung bức thư do hãng tin Reuters tiếp cận được cho thấy Infantino đề xuất một cuộc rà soát độc lập đối với quy trình ra quyết định của FIFA. Ông cũng tuyên bố sẽ đề xuất các cuộc tham vấn với các liên đoàn châu lục, các hiệp hội thành viên và các bên liên quan về việc tăng cường quy trình ra quyết định. Một chi tiết quan trọng khác là ông cam kết lập trường của các hiệp hội thành viên về các đề xuất hoặc các vấn đề quản trị sẽ không ảnh hưởng đến cách FIFA đối xử với họ. Các chương trình phát triển và đoàn kết của FIFA sẽ tiếp tục theo các quy tắc hiện hành. Về mặt thông điệp, đây là một bức thư được tính toán kỹ lưỡng. Infantino cố gắng đưa mình trở về vị thế trung tâm của câu chuyện cải cách. Nếu ông tuyên bố ủng hộ một cuộc rà soát độc lập, ai có thể phản đối? Nếu ông cam kết tham vấn nhiều hơn, làm sao các liên đoàn châu lục có thể nói rằng ông đang độc đoán? Đó là một đòn bẩy truyền thông thông minh. Nhưng chính sự thông minh đó lại khiến những người như Neuendorf nghi ngờ. Theo Neuendorf, đây là một chiêu trò minh bạch để đảm bảo tái đắc cử vào năm sau. Ông nói: “Về cơ bản, FIFA dường như đã nhận ra rằng những thay đổi là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, Gianni Infantino chắc chắn không phải là người phù hợp để dẫn dắt một quá trình cải cách. Ông ấy đã đánh mất toàn bộ sự tín nhiệm.” Neuendorf đồng thời là thành viên Hội đồng FIFA, cơ quan quyết định chính của tổ chức này. Chính vì vậy, quan điểm của ông không chỉ là tiếng nói đơn lẻ của bóng đá Đức, mà còn mang ý nghĩa từ bên trong bộ máy quyền lực FIFA. Bức thư của Infantino cần được đặt trong bối cảnh bầu cử. Ông sẽ ra tranh cử vào tháng 3 năm sau. Các đối thủ hiện vẫn đang loay hoay tìm người thách thức. Nguồn tin thân cận với các cuộc thảo luận cho Reuters biết rằng Infantino vẫn có đủ số phiếu cần thiết để giành chiến thắng. Chính vì thế, chiến lược của những người chỉ trích không còn là tìm ứng viên đối đầu, mà là hạn chế quyền lực của ông. Nếu các đối thủ không thể đánh bại Infantino trong phòng bỏ phiếu, họ sẽ tìm cách siết lại quyền ra quyết định của ông. Điều đó giải thích vì sao bức thư này lại nhấn mạnh đến việc tăng cường quy trình ra quyết định. Một khi quy trình ra quyết định được rà soát độc lập, tức là quyền lực của chủ tịch đương nhiệm cũng sẽ bị đặt vào vòng kiểm soát. Nếu cải cách thực sự diễn ra, vị thế của Infantino sau này có thể yếu đi. Việc một chủ tịch đương nhiệm chủ động đề xuất giới hạn quyền lực của chính mình là điều hiếm gặp. Chính sự hiếm gặp đó khiến người ta phải đặt câu hỏi về động cơ thật sự. Hãy nhìn kỹ một chi tiết bị nhiều người bỏ qua. Infantino nói rằng quan điểm hoặc lập trường của các hiệp hội thành viên về các đề xuất hay vấn đề quản trị sẽ không ảnh hưởng đến cách đối xử của FIFA. Thoạt nghe, đây có vẻ là một lời bảo đảm an toàn. Nhưng chính câu này lại vô tình xác nhận rằng trước nay FIFA có thể dùng tiền và sự ưu ái làm công cụ tạo áp lực. Nếu điều đó chưa từng xảy ra, tại sao lại cần tuyên bố phủ định? Trong chính trị, một lời cam kết không được ai yêu cầu thường ra đời từ một cáo buộc. Các chương trình phát triển và đoàn kết của FIFA cũng được nhắc lại trong bức thư. Đây là những chương trình mang lại nguồn tài chính quan trọng cho nhiều liên đoàn nhỏ trên thế giới. Với các nền bóng đá đang phát triển ở châu Á, châu Phi hay Mỹ Latinh, nguồn tiền từ FIFA có thể quyết định sự sống còn của các dự án bóng đá cộng đồng. Nhưng không vì thế mà người ta ngại lên tiếng. UEFA và một số liên đoàn lớn đã nói rằng cần có sự thay đổi lãnh đạo. Họ đã không còn niềm tin vào chủ tịch hiện tại. Đây là một thông điệp rất mạnh, đặc biệt khi đến từ những tổ chức đóng góp lớn nhất cho ngân sách FIFA. Nhìn từ góc độ thực dụng, bức thư này có thể không hoàn toàn xấu. Trong một tổ chức gồm hơn 200 hiệp hội thành viên, việc trao đổi bằng văn bản là một hình thức ngoại giao phổ biến. Lời đề nghị rà soát độc lập, nếu được thực hiện đúng cách, có thể giúp FIFA cải thiện hình ảnh sau nhiều năm bê bối. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ Infantino cần cuộc cải cách này hơn là FIFA cần nó. Ngay cả khi ông thật lòng muốn thay đổi, việc ông tuyên bố vào lúc cuộc bầu cử đang đến gần sẽ khiến mọi đề xuất bị nghi ngờ. Neuendorf không phải không có lý khi nói rằng Infantino đã đánh mất toàn bộ sự tín nhiệm. Một cuộc rà soát độc lập sẽ do ai lựa chọn? Ngân sách hoạt động của cuộc rà soát đến từ đâu? Những kết luận của nó có ràng buộc pháp lý hay chỉ mang tính tham khảo? Bức thư của Infantino hoàn toàn không trả lời ba câu hỏi đó. Thiếu ba câu trả lời này, tuyên bố cải cách chỉ là một tuyên bố chính trị, không phải một kế hoạch hành động. Lịch sử bóng đá thế giới từng chứng kiến nhiều lời hứa cải cách từ các vị chủ tịch FIFA. Nhưng cải cách thực chất không đến từ những bức thư ngọt ngào. Nó đến từ áp lực của các liên đoàn, từ sự minh bạch trong tài chính và từ việc phân chia quyền lực thực sự. Nếu FIFA tiếp tục duy trì một cấu trúc mà chủ tịch có thể hành động đơn phương như trong kế hoạch bán cổ phần vừa qua, mọi lời nói về tham vấn chỉ là hình thức. Các đối thủ của Infantino hiểu rất rõ điều đó. Họ không thể ngăn ông tái đắc cử nếu ông còn đủ phiếu.Nhưng họ có thể buộc ông ngồi vào một chiếc ghế có ít quyền lực hơn. Đó là lý do vì sao các cuộc thảo luận gần đây không tập trung vào việc tìm ứng viên thay thế, mà tập trung vào việc giới hạn quyền hạn của chủ tịch. Bức thư mới có thể được xem như nước cờ của Infantino nhằm giữ quyền kiểm soát câu chuyện cải cách. Nếu ông là người đề xuất rà soát độc lập, ông sẽ là người quyết định cách rà soát diễn ra. Nếu người khác áp đặt cuộc rà soát lên ông, tình thế sẽ hoàn toàn khác. Điều đáng chờ đợi không phải là bức thư, mà là những bước tiếp theo. Nếu Infantino thực sự chấp nhận một cuộc rà soát độc lập, trước hết ông cần từ bỏ quyền kiểm soát danh sách những người tham gia rà soát. Ông cần chấp nhận khả năng kết quả rà soát có thể chỉ trích chính ông. Ông cần đưa ra một lộ trình thời gian cụ thể và cơ chế công bố công khai. Không có những điều đó, bức thư chỉ là một màn kịch được dàn dựng khéo léo. Với người hâm mộ bóng đá nói chung, câu chuyện này không chỉ là chuyện nội bộ quyền lực. FIFA đang quản lý những giải đấu lớn nhất hành tinh, bao gồm World Cup và các giải trẻ. Quyết định của FIFA ảnh hưởng đến lịch thi đấu, dòng tiền tài trợ, cơ hội phát triển của các liên đoàn nhỏ và cả giấc mơ của những cầu thủ trẻ ở những nền bóng đá chưa phát triển. Một FIFA minh bạch sẽ mang lại lợi ích cho toàn bộ hệ sinh thái. Một FIFA chỉ ổn định trên bề mặt nhưng vẫn đầy mâu thuẫn bên trong sẽ tiếp tục tạo ra những cuộc khủng hoảng trong tương lai. Sự ổn định giả tạo thậm chí còn nguy hiểm hơn một cuộc khủng hoảng công khai. Khủng hoảng công khai buộc các bên phải hành động. Ổn định giả tạo khiến mọi thứ bị đóng băng và những vấn đề gốc rễ bị che giấu. Nếu Infantino tái đắc cử thành công bằng một bức thư cải cách không có nội dung cụ thể, giới phê bình sẽ càng khó thúc đẩy thay đổi hơn vì câu chuyện “ông ấy đã mở lòng” sẽ được sử dụng như một lá chắn. Câu hỏi lớn nhất không phải là Infantino có được bầu lại hay không. Câu hỏi lớn nhất là liệu FIFA dưới sự lãnh đạo của ông có thể thực sự thay đổi cách vận hành hay sẽ tiếp tục xoay quanh một người. Bóng đá thế giới cần một FIFA ít kịch tính hơn, ít tập trung quyền lực hơn và nhiều phiếu kiểm tra hơn. Lời nói về cải cách rẻ hơn rất nhiều so với hành động cải cách. Và những người viết lên bức thư đẹp đẽ hôm thứ hai chắc chắn hiểu rõ điều đó hơn bất cứ ai. Sẽ thế nào nếu tất cả chỉ là một ván cờ? Infantino đang cần một chiến thắng chính trị. Các liên đoàn châu lục đang cần một lý do để ngừng leo thang. Người hâm mộ đang cần một niềm tin rằng FIFA có thể tốt hơn. Trong một thế giới ai cũng cần một điều gì đó, bức thư đến đúng lúc có thể giúp tất cả các bên đạt được mục tiêu trước mắt. Nhưng bóng đá không thể sống mãi trong những thỏa hiệp tạm bợ. Vào tháng 3 năm sau, khi cuộc bỏ phiếu diễn ra, người ta sẽ biết liệu Gianni Infantino có giữ được chiếc ghế của mình. Điều quan trọng hơn là người ta sẽ biết chiếc ghế đó còn bao nhiêu quyền lực thật sự. Từ góc độ một nhà báo theo dõi bóng đá quốc tế nhiều năm, tôi cho rằng điều đáng quan tâm nhất trong tuần này không phải là bức thư của Infantino. Điều đáng quan tâm là phản ứng của những người nhận được bức thư. Nếu họ chỉ gật đầu và im lặng, cải cách sẽ chỉ là lời nói. Nếu họ đặt những câu hỏi cụ thể như Neuendorf đã làm, cải cách mới có cơ hội bắt đầu. Và lịch sử sẽ nhớ đến giai đoạn này không phải vì một bức thư, mà vì cách bóng đá thế giới phản ứng trước quyền lực tập trung trong một người.